Wat is kanna? Herkomst, traditie en wat onderzoek zegt

Kanna is een vetplant uit Zuid-Afrika met de wetenschappelijke naam Sceletium tortuosum. De plant bevat alkaloïden, waarvan mesembrine de bekendste is, en wordt al eeuwen gekauwd, gerookt of als thee gebruikt door de oorspronkelijke bewoners van de Kaap. Tegenwoordig wordt kanna verkocht als gedroogd kruid, poeder en extract. Er is wat onderzoek gedaan, maar het bewijs is beperkt. Daarnaast zijn er belangrijke aandachtspunten, vooral als je medicijnen gebruikt.

In dit artikel lees je:

Wat is kanna (Sceletium tortuosum)?

Kanna is de gangbare naam voor Sceletium tortuosum, een kruipende vetplant uit de ijskruidfamilie (Aizoaceae). De plant heeft vlezige bladeren en dunne takken die met de jaren wat houtiger worden. In de botanie wordt ook de naam Mesembryanthemum tortuosum gebruikt. In Zuid-Afrika heet de plant ook wel kougoed, Afrikaans voor "iets om op te kauwen".

Wat kanna anders maakt dan een gewone sierplant, zijn de alkaloïden die erin zitten. Alkaloïden zijn natuurlijke stoffen die planten aanmaken en die invloed kunnen hebben op het lichaam. De belangrijkste in kanna is mesembrine, daarnaast komen onder meer mesembrenon en mesembrenol voor. Mesembrine remt in laboratoriumonderzoek de heropname van serotonine, een signaalstof in de hersenen. Dat is ook de reden dat voorzichtigheid geboden is bij het combineren met bepaalde medicijnen. Daarover lees je verderop meer.

Kanna is psychoactief, maar wordt in de literatuur niet als hallucinogeen beschreven.

Herkomst en traditioneel gebruik in Zuid-Afrika

Kanna groeit van nature in de droge gebieden van de West-, Noord- en Oost-Kaap, van Namaqualand tot rond Montagu. De plant staat vaak in de halfschaduw onder struiken, op stenige, kwartsrijke grond.

De Khoikhoi en San, de oorspronkelijke bewoners van zuidelijk Afrika, gebruiken kanna al eeuwenlang. De plant werd gekauwd, gerookt, als snuif gebruikt of in thee verwerkt. Een bekende traditionele bereiding is het fermenteren: de geplette plant werd enkele dagen in een afgesloten zak of pot gelegd en daarna gedroogd. Dit gefermenteerde product heet kougoed. Fermenteren verandert de samenstelling van de alkaloïden en maakt de smaak minder bitter.

Europese kolonisten in de Kaap kenden de plant al in de 17e eeuw. In Engeland werd kanna vanaf 1732 gekweekt, en Carl Linnaeus beschreef de plant in 1753 voor het eerst wetenschappelijk.

Dit traditionele gebruik zegt iets over de culturele geschiedenis van de plant. Het zegt niets over wat een product uit een winkel bij jou doet.

AI-gegenereerde afbeelding

Welke vormen van kanna zijn er?

Kanna wordt in verschillende vormen verkocht. Ze verschillen vooral in hoe geconcentreerd ze zijn en in hoe ze bereid worden.

Wat betekent 10x, 20x of 40x bij kanna-extract?

Het getal geeft aan hoeveel plantmateriaal er gebruikt is om het extract te maken. Bij een 10x-extract is ongeveer tien gram plant verwerkt tot één gram extract. Het zegt dus iets over de verhouding, maar niet precies hoeveel mesembrine erin zit. Die hoeveelheid kan per partij en per fabrikant verschillen. Lees daarom altijd de productinformatie.

Hoe wordt de ervaring met kanna omschreven?

Ervaringen met kanna verschillen sterk per persoon, per vorm en per moment. Hoe je je voelt, waar je bent en wat je verder hebt gebruikt, spelen allemaal mee. Daarom is het niet te voorspellen wat kanna bij jou doet.

Wat in beschrijvingen terugkomt:

• Kanna wordt meestal als mild beschreven, niet als een trip. Visuele effecten of hallucinaties worden doorgaans niet genoemd.
• De ervaring verschilt tussen vormen: een extract wordt als sterker omschreven dan gedroogd kruid.
• Bij grotere hoeveelheden worden vaker minder prettige reacties gemeld, zoals misselijkheid, hoofdpijn of sufheid.

Wat zegt onderzoek over kanna?

Het meeste onderzoek naar kanna is gedaan met Zembrin, een gestandaardiseerd extract van de plant dat in een vaste, lage dosis aan proefpersonen werd gegeven. Onderzoekers keken onder meer naar stemming, stress, angst en concentratie.

In 2026 verscheen een systematische review van dit onderzoek, uitgegeven door Thieme. Daarin zijn acht klinische studies met samen ongeveer 310 deelnemers bekeken. De groepen waren klein, tussen de 16 en 60 mensen, en het ging grotendeels om gezonde volwassenen. De auteurs noemen de resultaten gemengd: sommige studies vonden een verschil met een placebo, andere niet. Hun conclusie is dat het bewijs nog niet sterk genoeg is en dat grotere studies nodig zijn.

Twee dingen zijn goed om te weten:

• Het onderzoek ging over één specifiek, gestandaardiseerd extract, in een gecontroleerde setting en met begeleiding. Kanna uit een winkel is een ander product, met een andere samenstelling en sterkte.
• Onderzoek laat zien wat er is bestudeerd, niet wat een product doet. Op basis van deze studies kun je dus niet zeggen dat kanna ergens bij helpt.

AI-gegenereerde afbeelding

Bijwerkingen, risico's en combinaties

Over de risico's van kanna is minder bekend dan je zou willen. In de klinische studies werden weinig bijwerkingen gemeld, maar die studies waren klein, kort en gebruikten lage doses van één extract. Gemelde klachten waren onder meer hoofdpijn, buikklachten, minder eetlust en misselijkheid. Over hogere hoeveelheden, sterkere extracten en langdurig gebruik zijn weinig gegevens.

Niet combineren met antidepressiva en andere serotonerge middelen

Dit is het belangrijkste aandachtspunt. Omdat mesembrine invloed heeft op serotonine, kan kanna samen met andere middelen die op serotonine inwerken het risico op een serotoninesyndroom vergroten. Dat is een ernstige reactie, met verschijnselen als onrust, verwardheid, een hoge lichaamstemperatuur, een snelle hartslag en een hoge bloeddruk.

Combineer kanna daarom niet met:

• antidepressiva, zoals SSRI's en MAO-remmers;
• andere middelen die op serotonine inwerken, zoals MDMA of supplementen als 5-HTP en sint-janskruid.

Gebruik je medicijnen? Overleg dan altijd eerst met je arts of apotheker. Op Drugsinfo van het Trimbos-instituut lees je meer over de risico's van het combineren van middelen.

Andere situaties waarin je kanna beter niet gebruikt

• Met alcohol, cannabis of andere middelen: de effecten kunnen elkaar versterken en zijn dan moeilijker in te schatten.
• Tijdens zwangerschap of borstvoeding: er is geen onderzoek naar de veiligheid.
• In het verkeer of bij het bedienen van machines.
• Bij een psychiatrische aandoening: overleg eerst met je behandelaar.

Is kanna verslavend?

Daar is te weinig over bekend om een duidelijk antwoord te geven. Er is nauwelijks onderzoek naar langdurig of dagelijks gebruik. In de beschikbare bronnen worden geen duidelijke ontwenningsverschijnselen beschreven, maar dat betekent niet dat gewenning of afhankelijkheid uitgesloten is. Wie kanna gebruikt, doet er verstandig aan het bij af en toe te houden en geregeld pauzes in te lassen.

Kanna en kratom: wat is het verschil?

Kanna en kratom worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn twee heel verschillende planten.

Omdat de stoffen anders werken, zijn ook de aandachtspunten anders. Lees je in over kratom als je daar meer over wilt weten, en combineer de twee niet zonder te weten wat je doet.

Veelgestelde vragen

Wil je zien welke vormen van kanna er zijn? Bekijk het kanna-assortiment in de smartshop. Lees altijd de productinformatie en neem de tijd om te kiezen wat bij je past.

Wil je weten waar je op let bij een eerste ervaring? In onze gids lees je meer over veilig gebruik, voorbereiding en het belang van de juiste context.

Lees de gids over veilig gebruik en context >>