In dit artikel
Afbeelding van de klimplant Ipomoea corymbosa, met groene bladeren en witte trechtervormige bloemen.
Wat is ololiuqui?
Ololiuqui is de naam voor de kleine, ronde zaden van een klimplant uit de windefamilie (Convolvulaceae). Het woord komt uit het Nahuatl, de taal van de Azteken, en betekent ongeveer “ronde dingen”. De plant zelf heette in het Nahuatl coaxihuitl .
De plant groeit van nature in Latijns-Amerika, van Mexico tot Peru. Op veel andere plekken is ze verwilderd. Ze bloeit met witte, trechtervormige bloemen en heet in het Engels Christmas vine , omdat ze rond de kerst bloeit.
Plantnamen: Rivea, Turbina en Ipomoea corymbosa
Je komt deze plant onder verschillende wetenschappelijke namen tegen. Dat zorgt soms voor verwarring:
Ipomoea corymbosa is de naam die nu het meest wordt gebruikt.
Rivea corymbosa is een oudere naam, die vaak op verpakkingen en in oudere literatuur staat.
Turbina corymbosa is de naam waaronder de plant in 1941 werd beschreven door de botanicus Richard Evans Schultes.
Het gaat in alle drie de gevallen om dezelfde plant. In dit artikel gebruiken we “ololiuqui” voor de zaden en Ipomoea corymbosa voor de plant.
Ololiuqui bij de Azteken: traditioneel gebruik
Bij de Azteken en andere volken in Mexico hadden ololiuqui-zaden een plaats in religieuze en rituele praktijken. Priesters en genezers gebruikten de zaden bij waarzeggerij en om in hun beleving contact te maken met de geestenwereld.
Spaanse kroniekschrijvers legden dat gebruik in de zestiende eeuw vast. Onder hen was Francisco Hernández, die in de jaren 1570 de planten van Nieuw-Spanje beschreef. De koloniale autoriteiten en de kerk verboden het gebruik van de zaden. Op sommige plekken in Mexico bleef het daarna in het verborgene bestaan.
Wetenschappelijke aandacht kwam pas in de twintigste eeuw. Nadat Schultes de plant had geïdentificeerd, onderzocht de Zwitserse chemicus Albert Hofmann rond 1960 welke stoffen er in de zaden zitten.
Ololiuqui is een van de vele planten met een lange traditie van ritueel gebruik. Hoe verschillende culturen met zulke planten en paddenstoelen omgaan, lees je in onze gids over wat natuurlijke psychedelica zijn .
Welke stoffen zitten in ololiuqui-zaden?
De belangrijkste stof in ololiuqui is LSA , ook wel ergine of d-lysergic acid amide genoemd. Daarnaast bevatten de zaden onder andere isoergine en andere ergoline-alkaloïden. Dat is een groep stoffen die ook in moederkoren voorkomt, een schimmel op graan.
Is LSA hetzelfde als LSD?
Nee. LSA en LSD zijn chemisch verwant: beide behoren tot de lysergamides en hebben dezelfde basisstructuur. Het zijn wel verschillende stoffen, met een verschillende opbouw en werking. LSA is ook niet de stof waarvan LSD wordt gemaakt.
Hoeveel LSA er in een zaad zit, verschilt per partij, per herkomst en per bewaaromstandigheid. Daarom is van buitenaf niet te zien hoe sterk een bepaald zaad is.
Hoe worden de effecten beschreven?
Ervaringen met LSA-zaden verschillen sterk per persoon en per keer. Wat mensen beschrijven hangt af van onder meer de partij zaden, het lichaam, de stemming en de omgeving.
Wat vaak terugkomt in beschrijvingen:
Een trage start. Het duurt vaak een half uur tot enkele uren voordat er iets merkbaar is.
Lichamelijke effecten aan het begin , zoals misselijkheid, een zwaar of loom gevoel en soms braken.
Veranderingen in waarneming en denken , die mensen omschrijven als dromerig of beeldend. Ze zijn wisselend van aard en intensiteit.
Een lange duur. De totale ervaring duurt meestal ergens tussen vier en tien uur, vaak gevolgd door vermoeidheid.
Niet iedereen ervaart iets van deze punten, en de ervaring kan ook onprettig of beangstigend zijn.
Afbeelding van ololiuqui-zaden (Ipomoea corymbosa).
Risico’s en bijwerkingen van LSA-zaden
LSA werkt niet alleen op de hersenen, maar ook op de bloedvaten. Daardoor zijn er naast psychische effecten ook lichamelijke risico’s. Uit casusbeschrijvingen en kleine studies zijn deze bijwerkingen bekend:
misselijkheid en braken
een snelle of onregelmatige hartslag
een hoge bloeddruk en vernauwing van bloedvaten
verwijde pupillen
onrust, angst, verwardheid of paniek
in zeldzame gevallen een psychose
Het RIVM beoordeelde in 2020 in opdracht van de NVWA de zaden van Hawaiian baby woodrose, die net als ololiuqui LSA bevatten. Volgens de onderzoekers is geen veilige hoeveelheid vast te stellen, en ook bij gebruikelijke hoeveelheden kunnen bijwerkingen optreden, zoals misselijkheid, een snelle hartslag en een hoge bloeddruk. Over ololiuqui zelf is nog minder onderzoek gedaan.
Wanneer je beter afziet van ololiuqui
Voor sommige mensen zijn de risico’s groter. Gebruik ololiuqui niet als:
je zwanger bent of borstvoeding geeft;
je een hartaandoening, een hoge bloeddruk of problemen met je bloedvaten hebt;
je een leveraandoening hebt;
je medicijnen gebruikt, vooral antidepressiva, MAO-remmers of andere middelen die op het zenuwstelsel werken;
je zelf, of iemand in je familie, psychische kwetsbaarheid hebt, zoals een psychose of een bipolaire stoornis.
Twijfel je over medicijnen of je gezondheid? Bespreek het dan met een arts of apotheker.
Combinaties met alcohol en andere middelen
Combineer ololiuqui niet met alcohol, cannabis of andere middelen. Combinaties kunnen de belasting op hart en bloedvaten vergroten en de ervaring minder voorspelbaar maken. Dat geldt ook voor andere psychedelica en voor middelen die op serotonine of dopamine werken.
Voorbereiding, omgeving en een nuchtere tripsitter
Of je ololiuqui gebruikt, is jouw eigen afweging. Ga je het doen, dan maken voorbereiding en omgeving een groot verschil:
Een rustige, vertrouwde plek waar je niet gestoord wordt en niets hoeft.
Een nuchtere tripsitter : iemand die je vertrouwt, die zelf niets gebruikt en die kan helpen als het misgaat.
Genoeg tijd. Houd rekening met een hele dag en een rustige dag erna.
De productinformatie lezen en die aanhouden.
Hulp bellen bij lichamelijke klachten. Bel 112 bij pijn op de borst, ernstige benauwdheid, flauwvallen of aanhoudend braken, en vertel eerlijk wat er is gebruikt.
Wil je meer weten over de risico’s van psychoactieve middelen en hoe je er verstandig mee omgaat? Op Drugsinfo van het Trimbos-instituut vind je onafhankelijke informatie.
Ololiuqui, Hawaiian baby woodrose en morning glory: de verschillen
LSA zit niet alleen in ololiuqui. Er zijn meer planten uit de windefamilie met zaden die vergelijkbare alkaloïden bevatten.
Kenmerk
Ololiuqui
Hawaiian baby woodrose
Morning glory
Plant
Ipomoea corymbosa (Rivea corymbosa )
Argyreia nervosa
Ipomoea tricolor / I. violacea
Herkomst
Mexico tot Peru
India, nu breder verspreid
Midden- en Zuid-Amerika
Zaad
Klein, rond, lichtbruin
Groter, harig, donkerbruin
Klein, zwart, hoekig
Traditie
Azteeks en Mesoamerikaans ritueel gebruik
Weinig traditioneel psychoactief gebruik bekend
Gebruik in Mexico (Zapoteken)
Werkzame stoffen
LSA, isoergine en verwante alkaloïden
LSA, isoergine en verwante alkaloïden
LSA, isoergine en verwante alkaloïden
De zaden verschillen in grootte en in de hoeveelheid alkaloïden per zaad. Het aantal zaden zegt daarom weinig over de sterkte.
In de smartshop vind je een overzicht van LSA-zaden , met per product de herkomst en productinformatie.
Veelgestelde vragen
Is ololiuqui hetzelfde als LSD? ▼
Nee. Ololiuqui-zaden bevatten LSA (ergine). Dat is chemisch verwant aan LSD, maar het is een andere stof met een andere werking. LSD komt niet van nature in de zaden voor.
Hoe lang duurt een ervaring met ololiuqui? ▼
Meestal tussen vier en tien uur. Het kan een half uur tot enkele uren duren voordat er iets merkbaar is, en vermoeidheid kan tot de volgende dag aanhouden. Dat verschilt per persoon.
Waarom worden mensen misselijk van LSA-zaden? ▼
De alkaloïden in de zaden werken ook op het maag-darmkanaal en op de bloedvaten. Misselijkheid aan het begin is een van de meest beschreven bijwerkingen, ook bij kleine hoeveelheden.
Wat is het verschil tussen ololiuqui en Hawaiian baby woodrose? ▼
Het zijn twee verschillende planten. Ololiuqui komt van Ipomoea corymbosa uit Midden- en Zuid-Amerika, Hawaiian baby woodrose van Argyreia nervosa . Beide bevatten LSA. De zaden van Hawaiian baby woodrose zijn groter en bevatten per zaad doorgaans meer alkaloïden.
Waar komt de naam ololiuqui vandaan? ▼
Uit het Nahuatl, de taal van de Azteken. Het betekent ongeveer “ronde dingen” en verwijst naar de vorm van de zaden.
Ololiuqui heeft een lange geschiedenis in Mexico en is chemisch een interessante plant. Over de risico’s is nog veel onbekend. Neem daarom de tijd om je goed te informeren, ken je eigen grenzen en kies bewust of het iets voor je is.