WAT ZIJN DE BESTE ALTERNATIEVEN VOOR AYAHUASCA?

Ayahuasca is een traditioneel plantendrankje uit het Amazonegebied dat bekendstaat om zijn intense psychedelische werking. Veel mensen gebruiken het in ceremonies om inzicht te krijgen of heling te ervaren. Toch is ayahuasca niet voor iedereen geschikt, door veiligheid, wetgeving of medische redenen zoeken sommigen naar alternatieven.

In dit artikel lees je welke veilige en wetenschappelijk onderzochte alternatieven er bestaan, zoals psilocybine, ketamine, MDMA en ademwerk. Deze middelen worden uitsluitend onderzocht en toegepast binnen gecontroleerde klinische settings onder toezicht van professionals. Ervaringen van cliënten en patiënten die deze therapieën hebben ondergaan, geven extra inzicht in hun mogelijke effect.

Wat is ayahuasca?

Ayahuasca is inmiddels een zeer bekend drankje geworden, maar veel mensen weten eigenlijk niet eens wat het precies is. Daar brengen we graag verandering in! Ayahuasca is namelijk een plantendrank uit het Amazonegebied. Dat het populair is geworden, komt vanwege de psychedelische ervaringen die het teweegbrengt. Volgens sommige ervaringsdeskundigen, en ook studies, zijn er bovendien aanwijzingen voor therapeutische effecten, waarvoor ayahuasca vaak wordt gebruikt. Toch zoekt een groeiend aantal mensen naar alternatieven voor ayahuasca, vooral om redenen van veiligheid, wetgeving, medische contra-indicaties of omdat ze andere therapeutische routes willen proberen.

Waarom zou je alternatieven gebruiken in plaats van ayahuasca?

Vanwege de volgende redenen zijn er mensen die liever niet ayahuasca gebruiken, maar juist alternatieven:

1. Veiligheid en bijwerkingen: Ayahuasca bevat een MAOI (monoamine-oxidase remmer) en DMT. Hierdoor kunnen ze ernstige interacties geven met veel medicijnen, wat resulteert in misselijkheid en braken. Daarnaast hebben sommige mensen psychische nawerkingen of acute stress tijdens ceremonies. Je leest meer over de bijwerkingen van ayahuasca in dit onderzoek van Bouso et al. uit 2022.
2. Wettelijke en praktische redenen: In veel landen is DMT illegaal, waardoor dus ook ayahuasca illegaal is. Hierdoor moet men naar verre landen reizen voor ceremonies. Alternatieven zijn dan praktischer.
3. Medische contra-indicaties: Door de MAOI-eigenschap en sterke psychologische effecten is ayahuasca niet voor iedereen geschikt. Vooral mensen met bepaalde hart- of psychiatrische aandoeningen kunnen dit plantendrankje beter niet gebruiken.

De beste alternatieven voor ayahuasca volgens wetenschappers

1. Psilocybine

Psilocybine wordt veel bestudeerd als behandeling voor depressie, angst en existentiële angst bij terminale ziektes. Uit diverse onderzoeken blijkt dat therapie waarbij psilocybine wordt gebruikt, zorgt voor significante verbeteringen in depressiescores. Zo blijkt ook uit deze studie van Salvetti et al. uit 2024. Deze therapieën worden uitsluitend uitgevoerd in gecontroleerde klinische settings onder begeleiding van medisch geschoolde professionals. Een deelnemer aan zo’n therapie beschreef zijn ervaring als “levensveranderend, met diepe inzichten die me geholpen hebben mijn depressie anders te begrijpen.”

2. Ketamine

Ketamine in subanesthetische doses die via gecontroleerde infusies worden gegeven, kan een antidepressieve werking hebben, zoals je leest in deze studie van Yavi et al. uit 2022. Soms zijn deze effecten al binnen enkele uren zichtbaar. Ketamine wordt dan ook klinisch gebruikt voor behandeling-resistente depressie. Een patiënt vertelde in een interview met Harvard Gazette: “Na jaren van falende behandelingen voelde ik me eindelijk lichter na de eerste sessie.”

3. MDMA

MDMA in combinatie met psychotherapie heeft veelbelovende resultaten laten zien bij de behandeling van PTSD in klinische trials. Deze therapievorm, bekend als MDMA-assisted therapy (MDMA-AT) — wordt uitsluitend toegepast binnen gecontroleerde onderzoeks- of klinische omgevingen onder toezicht van medisch professionals. Zoals beschreven door Mitchell et al. in 2023 ervaarde een veteraan met ernstige PTSD “voor het eerst in jaren weer verbinding met zijn emoties.”

4. 5-MeO-DMT of ibogaïne

Sommige mensen noemen 5-MeO-DMT of ibogaïne als alternatieven voor ayahuasca. Deze stoffen zijn echter nog niet veel onderzocht, waardoor het lastig is om te zeggen of ze echt geschikt kunnen zijn. Volgens dit onderzoek van Kwasny et al. uit 2024 zijn er aanwijzingen dat kortdurende ervaringen therapeutisch kunnen zijn, maar het bewijs is beperkt en langetermijnveiligheid is nog onduidelijk. Ibogaïne heeft vooral aandacht gekregen voor afhankelijkheidsbehandeling, maar kent aanzienlijke risico’s en wordt enkel onderzocht onder streng medisch toezicht. Een deelnemer aan een klinische ibogaïne-studie noemde het “een intense reis, maar met professionele begeleiding voelde ik me veilig genoeg om door mijn verslaving heen te werken.”

5. Ademhalingsoefeningen

Holotropic breathwork, begeleide ademwerkpraktijken en intensieve ademhalingssessies kunnen diepe veranderende ervaringen opwekken zonder drugs. Uit dit onderzoek van Fincham et al. uit 2023 blijkt dat ademwerk een positief effect kan hebben op stress en mentaal welzijn. Hoewel dit geen farmacologische behandeling is, wordt het bij voorkeur begeleid door gecertificeerde facilitators. Een deelnemer vertelde: “Ik was verbaasd hoeveel emotionele verwerking ik ervoer, gewoon via ademhaling.”

Er bestaan dus meerdere serieuze alternatieven voor ayahuasca, zoals psilocybine, ademwerk en MDMA. Deze opties verschillen in bewijsniveau, risico’s, legaliteit en werkingsmechanisme. Ze zijn alleen verantwoord wanneer ze plaatsvinden in gecontroleerde klinische of therapeutische omgevingen onder professioneel toezicht. Gebruikerservaringen laten zien dat deze therapieën, mits goed begeleid, een krachtig effect kunnen hebben. Als je zo’n therapie overweegt, is het verstandig om een erkend programma of behandelaar te selecteren.

Disclaimer: Dit artikel bevat algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Psychedelica en andere behandelingen kunnen risico’s met zich meebrengen en zijn in veel landen gereguleerd of illegaal. Raadpleeg altijd een arts of gekwalificeerde zorgverlener voordat je medische of psychiatrische behandelingen probeert.

Redactionele noot:

Dit artikel is geschreven door Elke Folkersma en samengesteld op basis van recente, peer-reviewed wetenschappelijke studies die beschikbaar zijn via PubMed, aangevuld met praktische inzichten uit de sportwereld en ervaringen van gebruikers in klinische context. Elke is gespecialiseerd in het toegankelijk maken van wetenschappelijke informatie voor een breed publiek, maar is geen medisch professional. Raadpleeg bij gezondheidsvragen altijd een gekwalificeerde arts of zorgverlener.